Co powinieneś wiedzieć o user experience w zarządzaniu big data

Czym jest UX w zarządzaniu danymi?

Craig Stedman w Techtarget:

Statystyki dotyczące zarządzania big data

Za Techjury

• 80–90% danych generowanych dziś ma charakter nieustrukturyzowany
• Niska jakość danych kosztuje gospodarkę USA nawet 3,1 biliona dolarów rocznie
• 95% firm wskazuje zarządzanie nieustrukturyzowanymi danymi jako problem dla swojego biznesu
• Dzięki big data Netflix oszczędza 1 miliard dolarów rocznie na utrzymaniu klientów
• Pobranie wszystkich danych z internetu zajęłoby dziś człowiekowi około 181 milionów lat

Projektowanie zarządzania danymi to odpowiedź

Wraz ze wzrostem ilości informacji pojawił się kolejny problem: wizualizacja danych. Kiedyś firmy zbierały dane w obszarze finansów i księgowości — wymagało to analizowania i prezentowania tabel wypełnionych liczbami.

Dziś mamy do czynienia z o wiele większą różnorodnością typów danych: dane ustrukturyzowane, nieustrukturyzowane, różne formaty (obrazy, wideo, audio, e-maile itd.). Powódź danych coraz trudniej okiełznać. Czy musi tak być? Oczywiście nie. Odpowiedzią jest projektowanie zorientowane na zarządzanie danymi.

Czym jest projektowanie zarządzania danymi?

Znasz to uczucie, gdy otwierasz oprogramowanie i nie wiesz, o co w nim chodzi? To efekt złego projektowania UX w zarządzaniu danymi lub jego zupełnego braku. Źródło: Wikimedia Commons

Na rynku dostępnych jest wiele zaawansowanych narzędzi do zarządzania danymi. Jednak tylko nieliczne z nich uwzględniają UX dla big data, czyli łatwość użytkowania. Interfejs użytkownika to jedna z kluczowych cech aplikacji lub strony internetowej. Dlatego proponujemy ich twórcom strategię i badania, które pozwolą uczynić go jak najbardziej intuicyjnym. Proces projektowania interfejsu użytkownika można podzielić na trzy kroki:

1. Dokładnie poznaj klienta i jego branżę

Są to często wysoce specjalistyczne rozwiązania skierowane do rynku B2B. Bez głębokiego zrozumienia branży nie da się dobrze zaprojektować interfejsu prezentacji danych ani mechanizmów wyszukiwania.

Pytaj

Nikt nie oczekuje, że będziesz ekspertem w branży danego klienta — nie bój się zadawać nawet prostych pytań. Zdarza się, że klient zapomina o tym fakcie i zakłada, że wszystko rozumiesz: od specjalistycznych terminów używanych przez innych interesariuszy po charakterystykę i zasady biznesowe. Nie rozumiesz? Zapytaj. Wydaje ci się, że rozumiesz? Sparafrazuj i sprawdź, czy klient myśli podobnie i operuje tą samą definicją.

Ucz się języka

Zacznij od analizy wszystkich terminów biznesowych i branżowych, skrótów i żargonu — musisz znać specjalistyczny język używany przez klientów i ich użytkowników. Pomoże to budować bardziej naturalne komunikaty, opisy i etykiety.

Dokonaj wyboru

Zwykle początkowe podejście biznesu to chęć pokazania wszystkiego. Im więcej liczb w wykresach, diagramach i dashboardach, tym lepiej... Cóż, nie tutaj. Jeśli zamierzasz zaprojektować coś użytecznego i wartościowego dla użytkowników końcowych, nie możesz po prostu wrzucić wszystkich liczb do jednego garnka i oczekiwać, że dane będą czytelne. Wykonaj triaż danych i ustal, które z nich są najważniejsze i priorytetowe do wyświetlenia, a które mają jedynie charakter pomocniczy i nie powinny od razu rzucać się użytkownikowi w oczy.

Rozumiej

Musisz rozumieć liczby swojego klienta — zapoznaj się z każdą specyficzną dla biznesu notacją, sprawdź ją i przyswój. Im wcześniej poznasz dane, tym lepiej — zwłaszcza że początek projektu to idealny moment na zadawanie wielu pytań na ich temat.

2. Szczegółowo przeanalizuj użytkownika

Kolejny krok po poznaniu branży — musisz znaleźć odpowiedzi na pytania takie jak: kim jest użytkownik systemu, gdzie będzie z niego korzystał (biuro z monitorem o kilkudziesięciu calach, laptop na placu budowy, a może smartfon), czego szuka, jaki jest jego problem biznesowy, co jest dla niego ważne itd.

Przeprowadź sesję

Świętym Graalem jest tu przeprowadzenie sesji shadowingowych z prawdziwymi użytkownikami, by zobaczyć kontekst użycia produktu — nie zawsze jest to jednak możliwe. Przeprowadź analizę na podstawie wizji klienta. Postaraj się dotrzeć do użytkowników przynajmniej za pomocą ankiety lub innych mniej czasochłonnych (dla użytkownika, rzecz jasna) technik i lepiej ich poznaj.

Twórz hipotezy

Narzędzia do zarządzania danymi są dość złożone, a rozpoczęcie badań użytkowników bezpośrednio od użytkowników końcowych nie pomoże ci skupić się na najważniejszych elementach. Dobrą praktyką jest poznanie biznesowej percepcji użytkownika i stworzenie założeń oraz hipotez, które zostaną później zweryfikowane i podważone przez użytkowników — a więc najpierw biznes, potem użytkownicy.

Ponowne wykorzystanie

Jeśli projekt dotyczy redesignu — staraj się nie wynajdować koła na nowo. Korzystaj z elementów interfejsu, z którymi większość użytkowników jest już zaznajomiona. Pracując z wysoce specjalistycznymi produktami, prędzej czy później natkniesz się na opór wynikający z przyzwyczajeń użytkowników — dlatego nie toczcie zaciętych bitew o drobne funkcje, które wszyscy dobrze znają i z których są zadowoleni.

Znajdź rozwiązanie

Jednocześnie staraj się znaleźć każdy punkt bólu aktualnego interfejsu lub jego braku, by zwalczyć jak największą liczbę problemów użytkowników. Szukaj jednego spójnego rozwiązania, by nie skończyć z interfejsem oferującym ogromną możliwość dostosowania. Większość użytkowników pozostanie przy domyślnym widoku interfejsu, zamiast bawić się dodatkowymi opcjami i personalizacją. Im lepiej rozumiesz swoje persony, tym mniej opcji, wersji i ustawień będziesz potrzebować.

Sprawdź

Sprawdź, czy liczby i dane generowane przez firmę są łatwo czytelne dla jej użytkowników końcowych. Zdarza się, że firma uważa prezentację swoich danych za zrozumiałą dla klientów — bo ci nie zgłaszają żadnych uwag ani sugestii w tej kwestii. Klienci często filtrują otrzymane dane przez własnoręcznie tworzone arkusze Excel, żeby uzyskać łatwe do interpretacji informacje — przy czym błędy są wliczone w ten proces.

3. Kompilacja danych dla użytkownika końcowego

Na podstawie wcześniej zebranych informacji stwórz:

• sposób prezentacji danych,
• wyszukiwarkę,
• filtry,
• formy wizualizacji (mapy, wykresy, miniatury).

To niełatwe zadanie, bo z jednej strony w systemie jest wiele danych, a z drugiej — pokazanie zbyt dużej ich ilości naraz sprawia, że obraz staje się nieczytelny. Do tego dochodzi kwestia szybkości dostępu do danych — w przypadku aplikacji korzystających z dużych zbiorów ryzyko spowolnienia systemu jest bardzo wysokie.

Brzmi prosto? Niekoniecznie — bo te trzy punkty kryją w sobie od kilku do kilkunastu tygodni intensywnej pracy. Wiemy jednak, że warto zainwestować ten czas, by osiągnąć świetne wyniki i uwolnić dane w Twojej organizacji.

Przykład zaprojektowanego przez nas interfejsu użytkownika. Więcej znajdziesz na naszym dribbble.

Dlaczego firmy potrzebują user experience dla big data?

Rosnąca ilość danych wymusiła potrzebę generowania coraz większej liczby analiz i raportów. W efekcie w dużych organizacjach powstały działy analityczne, zatrudniające osoby z dużą wiedzą techniczną dotyczącą oprogramowania i kompetencjami analitycznymi — menedżerów i analityków danych.

Na zlecenie działów biznesowych pracownicy analityki generują raporty odpowiadające na pytania za pomocą trudnych w obsłudze aplikacji. Oprogramowanie jest często nieintuicyjne, bo tworzone było przez zespoły programistów bez udziału projektantów UX.

Deweloperzy często zakładają, że aplikacje biznesowe są używane przez profesjonalistów, którzy potrafią sobie z nimi poradzić — i że projektowanie UX nie jest potrzebne. Nie wspierają użytkownika w korzystaniu z danych (np. nie mają mechanizmu podpowiedzi, nie korygują błędów), a obsługa tych narzędzi bez odpowiedniego szkolenia jest praktycznie niemożliwa.

Takie rozwiązanie ma jednak swoje ograniczenia: działy biznesowe muszą czekać na raporty ze względu na obciążenie działu analityki. Informacje nie są dostępne od ręki — niekiedy trzeba czekać nawet kilka dni, w zależności od nakładu pracy.

Jeśli dostęp do danych mają wyłącznie eksperci od analityki big data, kreatywne ich wykorzystanie drastycznie maleje. Osoby pracujące bezpośrednio w działach marketingu czy produkcji mogłyby samodzielnie generować raporty i eksperymentować z nimi — zmieniać zakres analizowanych danych, szukać nowych zależności itd. Mogą one wyciągnąć z danych więcej niż analitycy. Część danych bywa potrzebna od razu — bezpośrednio w zakładzie produkcyjnym, na placu budowy lub w każdym innym miejscu, gdzie prowadzona jest działalność biznesowa.

Przykłady z naszej pracy

Zarządzanie danymi geoprzestrzennymi

Mieliśmy okazję projektować interfejsy dla kilku cyfrowych projektów na rynku konsumenckim.

Projektowanie sposobu prezentacji danych demokratyzuje dostęp do nich w obrębie organizacji. Działy analityczne wciąż mają wiele pracy, odpowiadając za jakość zbieranych danych oraz tworzenie zaawansowanych raportów i analiz — ale nie muszą już odpowiadać na każde zapytanie użytkownika, nawet to najmniejsze.

Naszym głównym zadaniem było uporządkowanie chaosu związanego z agregacją danych z wielu źródeł

Jednym z naszych najbardziej ekscytujących projektów było zaprojektowanie i opracowanie metody prezentacji danych w aplikacji dostarczającej dane geoprzestrzenne. Dane te są potrzebne do eksploracji i identyfikacji atrakcyjnych lokalizacji zasobów naturalnych.

Oprogramowanie to zaawansowane narzędzie integrujące dane ustrukturyzowane i nieustrukturyzowane, niezbędne w poszukiwaniu surowców.

Aplikacja ma ogromne możliwości, ale jej odbiorcami byli wyłącznie menedżerowie danych, zdolni ją obsłużyć. Wyzwaniem było też prezentowanie danych z systemów GIS (geograficznych systemów informacyjnych) w połączeniu z innymi danymi. Użytkownicy mieli trudności ze znalezieniem optymalnej liczby danych do wyświetlenia na jednym wykresie, tak by był on czytelny.

Nowy interfejs znacząco uprościł korzystanie z aplikacji. Uczynił ją dostępną dla docelowych użytkowników, czyli geologów odpowiedzialnych za projekt. Nie muszą już czekać, aż menedżerowie danych znajdą czas na przygotowanie niezbędnego raportu.

Jak zarządzać danymi 150 000 elementów?

Dużym wyzwaniem było stworzenie przejrzystej i przyjaznej użytkownikowi prezentacji parametrów technicznych produktów — cech, funkcji, akcesoriów i instrukcji.

Innym ukończonym przez nas projektem jest system posprzedażowy dla międzynarodowego dostawcy wyposażenia fabrycznego. Zaawansowane urządzenia, które dostarcza, składają się z tysięcy części i — w trakcie intensywnej eksploatacji — wymagają serwisowania oraz wymiany zużytych komponentów.

Zaawansowany system pomaga poruszać się po informacjach dotyczących 150 000 komponentów. Umożliwia zbieranie i synchronizację danych z wielu źródeł. Wyszukiwarka pozwala na proste i bardziej zaawansowane wyszukiwanie oraz filtrowanie wyników. Kluczowy jest system sugestii, który rekomenduje dodatkowe elementy pasujące do zamówienia.

Aplikacja w swojej pierwotnej formie była trudna w obsłudze, przez co klienci musieli kontaktować się z przedstawicielami firmy, by złożyć zamówienie. Zaprojektowaliśmy ją tak, by klienci mogli składać zamówienia samodzielnie.

Nasze doświadczenie w budowaniu serwisów e-commerce okazało się przydatne, ale tego rodzaju projekt B2B ma swoją specyfikę. Niewielu użytkowników będzie przeglądać wszystkie zasoby w danej kategorii tak, jak konsumenci przeglądają zawartość sklepów internetowych. Kluczową informacją dla każdej poszukiwanej części będzie to, czy pasuje do konkretnego modelu.

Zdjęcie: Lukas Blazek